Δέκα χρόνια Ζωντανής Βιβλιοθήκης - μια συνέντευξη του Ronni Abergel στην Ελληνική Ζωντανή Βιβλιοθήκη

doesssingawardweb

φωτογραφία από Jakob Boserup Fotografi (c)

Z.B.: Πώς γεννήθηκε η ιδέα της Ζωντανής Βιβλιοθήκης και γιατί (ποιο ήταν το κίνητρο σας;)


Ρ.Α.: Όταν δουλεύαμε για το Stop The Violence Denmark* μας είχαν καλέσει να παρουσιάσουμε δράσεις για το φεστιβάλ του Roskilde που θα μπορούσαν να εμπνεύσουν τον κόσμο ώστε να μειωθεί η χρήση της βίας. Σύμφωνα με το δικό μας σκεπτικό πολλά από τα περιστατικά έντονης βίας μεταξύ ανθρώπων άγνωστων μεταξύ τους (στον δρόμο, στην νυχτερινή ζωή και διασκέδαση) είχαν ως αφετηρία τη σύγκρουση, αλλά η κλιμάκωση τους οφειλόταν στο γεγονός ότι οι εκάστοτε πλευρές έβλεπαν η μία την άλλη ως αντιπάλους.
   Σκεφτήκαμε λοιπόν πώς μπορούμε να φέρουμε τους ανθρώπους που βλέπουν ο ένας τον άλλον ως "αντίθετα"
 να καθίσουν κάτω και να μιλήσουν και ίσως συνειδητοποιήσουν ότι έχουν περισσότερα κοινά από αυτά που τους χωρίζουν.
   Παράδειγμα: Ο νέος ακτιβιστής και ο αστυνομικός, οι φίλαθλοι ποδοσφαίρου από αντίπαλες ομάδες που βρίσκονται σε σύγκρουση, άνθρωποι με διαφορετικά θρησκευτικά πιστεύω, άνθρωποι διαφορετικής σεξουαλικής ταυτότητας κτλ.

Z.B.: Τι ήταν αυτό που θέλατε να αλλάξετε;

Ρ.Α.: Θέλαμε να αλλάξουμε τον τρόπο κατά τον οποίο ''γενικεύουμε'' ο ένας για τον άλλον. Παράδειγμα: «Αυτή η ομάδα (ας πούμε οι hip hoppers) κάνει αυτό και αυτός είναι ο λόγος που δεν μας αρέσει η ομάδα τους». Επίσης η αυξανόμενη τάση να κατηγοριοποιούμε και να δημιουργούμε στερεότυπα για τους ανθρώπους, στηριγμένα στην εξωτερική τους εμφάνιση, στα πιστεύω τους, στην εθνικότητα τους, στην θρησκεία κ.α.
   Θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν ανοιχτό χώρο διαλόγου και ειλικρινούς ανταλλαγής απόψεων και αξιών, με την ελπίδα ότι ο διάλογος θα οδηγήσει σ' ένα σημαντικό επίπεδο κατανόησης προς την διαφορετικότητα του καθενός από εμάς. Ότι ακόμα και όταν είμαστε διαφορετικοί, έχουμε επίσης πολλά κοινά. Επίσης, θέλαμε να δούμε αν ήταν δυνατόν να αλλάξουμε τις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα των ανθρώπων με το να τους διαθέσουμε γνώση από πραγματικά βιώματα και να τους κάνουμε να σκεφτούν τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο.

Z.B.: Έχουν περάσει πλέον δέκα χρόνια, με ποιους τρόπους εσείς και η Ζωντανή Βιβλιοθήκη έχετε εξελιχθεί, και τι έχει αλλάξει;

Ρ.Α.: Εγώ προσωπικά ήμουν άνθρωπος που έβγαζα γρήγορα συμπεράσματα και κρίσεις για τους ανθρώπους που ήταν διαφορετικοί από εμένα. Ειδικά όταν ήμουν νεότερος και  ανήκα στην κοινότητα της "χιπ χοπ" υποκουλτούρας εδώ στη Δανία. Σε όποιον δεν άρεσε η ραπ μουσική- θεωρούνταν από την κοινότητα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά μαζί του. Όσο μεγάλωνα κατάφερα να μάθω την αξία της διαφορετικότητας και το να συναντάω ανθρώπους από διαφορετικές κουλτούρες, περιβάλλοντα και με διαφορετικές απόψεις με έχει βοηθήσει να αξιοποιήσω την βλέψη μου για τον κόσμο.
   Το ίδιο ισχύει και για την Ζωντανή Βιβλιοθήκη. Ήδη από την πρώτη μέρα του φεστιβάλ Roskilde συνειδητοποίησα ότι αυτό θα γινόταν σημαντικό κομμάτι της ζωής μου. Ότι αυτή η μεθοδολογία και η ιδέα ήταν τόσο δυναμική που πραγματικά μπορεί να καταφέρει να βοηθήσει στην δημιουργία αλλαγής προς το καλύτερο. Το να χτίζεις την κατανόηση, μεγαλώνει την συνοχή και όντως βελτιώνει την ποιότητα ζωής για όλα τα ανθρώπινα όντα.
   Ευτυχώς έχω βοηθηθεί από χιλιάδες Ζωντανά Βιβλία, βιβλιοθήκες και οργανισμούς σε όλο τον κόσμο που καταλαβαίνουν την σημασία αυτής της δράσης, Για να αναπτυχθεί η συνοχή και η κατανόηση και συνακόλουθα η αποδοχή και η ειρήνη ανάμεσα στους ανθρώπους.
   Η Ζωντανή Βιβλιοθήκη έχει αναπτυχθεί με τρόπους που έχει ξαφνιάσει ακόμα και εμένα. Κάθε χώρα και νέος οργανωτής φέρνει κάτι καινούριο στο τραπέζι και μέσα στα τελευταία δέκα χρόνια έχουμε δει την μεθοδολογία να εμπλουτίζεται, να βελτιώνεται και να ενσωματώνεται στην τοπική κοινωνία και κουλτούρα που εξυπηρετεί. Τα ταξίδια της Ζωντανής Βιβλιοθήκης σε όλον τον κόσμο έχουν δείξει ότι αυτή η ιδέα είναι τόσο δυνατή όσο και η ίδια η παγκοσμιοποίηση. Και ότι προσφέρει δυνατότητες και για τους αναγνώστες όσο και για όσους διαβάζονται (τα Ζωντανά Βιβλία).
   Φαντάσου πόσο αυξάνεται η ποιότητα της ζωής σου όταν αισθάνεσαι ότι ο περίγυρος σου σε καταλαβαίνει καλύτερα. Όταν η κοινότητα μέσα στην οποία ζεις σε δέχεται για αυτό που είσαι. Μπορεί και κάποιοι να διαφωνούν αλλά σέβονται το θεμελιώδη δικαίωμα σου να είσαι αυτός που θες και να σου παρέχεται η δυνατότητα να εφαρμόζεις αυτή την διαφορετικότητα και να αποτελείς σημαντικός πόρος για την κοινότητα.
   Ακόμα και μετά από πολλά χρόνια που εγώ μπορεί να μην υπάρχω, η Ζωντανή Βιβλιοθήκη θα υπάρχει και θα κάνει δράσεις αλλάζοντας τον κόσμο και φέρνοντας τους ανθρώπους πιο κόντα. Έτσι, θα δυναμώνει η κόλλα που δένει όλα τα ανθρώπινα πλάσματα μεταξύ τους και θα βοηθά στο στήσιμο της σκηνής για την ειρηνική συνύπαρξη ανάμεσα σε όλους τους πολιτισμούς, θρησκείες και προσωπικά πιστεύω όπως επίσης και γεωγραφικά σύνορα.

Z.B.: Ποιες είναι οι τρέχουσες προκλήσεις;

Ρ.Α.: Στον κόσμο υπάρχουν πολλές, αλλά σε σχέση με τη Ζωντανή Βιβλιοθήκη βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την πρόκληση αν εκπαιδεύσουμε τους τοπικούς οργανωτές κάθε χώρας να εφαρμόσουν την ιδέα με τον σωστό τρόπο και να να προστατεύουμε αυτήν την μεθοδολογία από την κακοποίηση της  από ομάδες ειδικών συμφερόντων που θέλουν μόνο να επιστήσουν την προσοχή στις δικές τους ανάγκες, επιθυμίες ή προκλήσεις. Γι' αυτόν τον λόγο σε αυτήν την φάση προσπαθούμε να τυποποιήσουμε την χρήση της ιδέας πίσω από την Ζωντανή Βιβλιοθήκη, το όνομα και την μεθοδολογία. Για να διασφαλίσουμε την ποιότητα σε κάθε δράση, ποιότητα στα Ζωντανά Βιβλία και το πιο σημαντικό, πολυμορφία στους διαθέσιμους τίτλους στους αναγνώστες. Δεν είναι τόσο ενδιαφέρον να έχεις μόνο την επιλογή ζωντανών βιβλίων με διαφορετικές προκλήσεις, ή βιβλία που εκπροσωπούν διάφορες μειονοτικές ομάδες. Μια αληθινή Ζωντανή Βιβλιοθήκη οφείλει να αποτυπώνει την ποικιλομορφία και τις προκλήσεις μέσα στην κοινότητα έτσι ώστε να υπηρετεί πραγματικά τον ρόλο της και να παραμένει ουδέτερη, όπως συμβαίνει σε μια αληθινή βιβλιοθήκη.
Επιπλέον, αντιμετωπίζουμε την πρόκληση της οργάνωσης περισσότερων δράσεων και την εύρεσης χρηματοδότηση και συνεργασιών για να είμαστε σε θέση να προσεγγίσουμε περισσότερους αναγνώστες. Υπάρχουν ακόμα αρκετές χώρες που δεν έχουν Ζωντανές Βιβλιοθήκες και ακόμα περισσότερες όπου η μεθοδολογία δεν έχει ισχυροποιηθεί αρκετά ώστε να φτάσει στον αριθμό των ανθρώπων που χρειάζονται για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου κινήματος με επιρροή, αλλά σιγά-σιγά κάνουμε περισσότερα βήματα κάθε μέρα προς την εκπλήρωση αυτού του στόχου. Τέλος, χρειαζόμαστε περισσότερες κυβερνήσεις, δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα να στηρίξουν τις δραστηριότητες της Ζωντανής Βιβλιοθήκης. Υπάρχει ανάγκη να συνειδητοποιήσουν ότι αυτό το εργαλείο κάνει μια πραγματική διαφορά στις ζωές των λαών και ως τέτοια είναι άξια υποστήριξης.
   Η Ζωντανή Βιβλιοθήκη έχει περισσότερη στήριξη στην Αυστραλία και στην Νορβηγία από ότι στην χώρα από την οποία προέρχεται, τη Δανία. Τι σημαίνει αυτό για την πολιτική της Δανικής κυβέρνησης?

Z.B.: Τι οραματίζεστε για τα επόμενα 10 χρόνια;

Ρ.Α.: Έχουμε φτάσει σε πάνω από 60 χώρες πια. Σε δέκα χρόνια θα ευχόμουν να υπάρχουμε σε περισσότερα από 150 έθνη σε όλον αυτό τον όμορφο πλανήτη. Πιθανόν και σε ακόμα περισσότερα. Ακόμα, θα ευχόμουν τα σχολεία, τα Πανεπιστήμια, τα κολέγια κτλ. να τεκνοθετούσαν την Ζωντανή Βιβλιοθήκη και να ενσωματώνανε την μεθοδολογία της στο πρόγραμμα σπουδών τους. Έτσι ώστε οι μαθητές . Ούτως ώστε μαθητές και σπουδαστές από όλες τις χώρες να έχουν την ευκαιρία να συνεργαστούν και να συμμετάσχουν σε μια Ζωντανή Βιβλιοθήκη.

Z.B.: Η Ζωντανή Βιβλιοθήκη πρόσφατα βραβεύτηκε από την Ένωση Δανών Βιβλιοθηκονόμων για την προσφορά της τα τελευταία 10 χρόνια. Ποια αισθάνεστε ότι είναι αυτή η συνεισφορά στην Ευρώπη και παγκοσμίως;

Ρ.Α.: Είναι πάντα μεγάλη τιμή να αναγνωρίζεται για το έργο σου και η συνεισφορά σου από την κοινότητα. Ελπίζω το βραβείο μπορεί να βοηθήσει να φανεί η εκτίμηση από βιβλιοθηκονόμους σε όλο τον κόσμο, οι οποίοι χρησιμοποιούν τη Ζωντανή Βιβλιοθήκη για να προσελκύσουν νέους συνεργάτες και για να προσφέρουν μια διαφορετική και πρωτοπόρα υπηρεσία στους αναγνώστες τους. Φυσικά και είμαστε περήφανοι που μας αποδόθηκε το βραβείο Doessing, αλλά θα είμαστε ακόμα πιο περήφανοι την ημέρα που θα μας καλέσουν από...το Νόμπελ (γέλια)

Z.B.: 10 χρόνια Ζωντανής Βιβλιοθήκης σε παγκόσμιο επίπεδο, 2 χρόνια Ζωντανής Βιβλιοθήκης στην Ελλάδα: Τι θα μας συμβουλεύατε;

Ρ.Α.: Χρειάζεται να ισχυροποιήσετε τη  δράση σας και να βρείτε τοπικούς και εθνικούς συνεργάτες για την εδραίωση της Ζωντανής Βιβλιοθήκης με μια σταθερή συνέχεια στην Ελλάδα. Θα σας πρότεινα να επισημοποιήσετε τη δράση σας μέσω του πλαισίου μιας εθνικής ΜΚΟ - μη κερδοσκοπικού οργανισμού - που θα διευκολύνει τη συνεργασία με άλλους φορείς, οι οποίοι θα μπορούν να συνεισφέρουν στην κάλυψη των εξόδων. Αυτό θα επέτρεπε μια πιο ευρεία διανομή στην Ελλάδα και θα εξασφάλιζε ότι πολλές ομάδες όπως οργανώσεις οροθετικών, ατόμων με αναπηρία, χρήστες ψυχιατρικών υπηρεσιών, πρόσφυγες και πολλοί άλλοι, σε εθνικό επίπεδο, όλοι θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύονται και να βοηθήσουν στο κόστος των δράσεων.
   Σε όλον τον κόσμο βρισκόμαστε σε μια πολύ συναρπαστική περίοδο αυτήν ακριβώς την χρονική στιγμή. Σε όλο και περισσότερες χώρες θεσπίζουμε εθνικές ΜΚΟ ή σημεία επαφής με τους νέους διοργανωτές. Επίσης, νέες χώρες ενώνονται μαζί μας συνεχώς. Παράλληλα, αυτήν την στιγμή εκπαιδεύουμε νέους οργανωτές σε ακόμα πιο πολλές χώρες και μόλις πρόσφατα ολοκληρώσαμε ένα εκπαιδευτικό σεμινάριο στην Σκωτία και ένα στην Ρουμανία. Τέλος, είμαι προσωπικά πολύ ενθουσιασμένος που αυτόν τον χρόνο φτάνουμε και μέχρι την Κίνα. Χώρες όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατούνται ή δεν γίνονται σεβαστά, είναι ιδιαίτερα σημαντικές για μένα. Καθώς αισθάνομαι ότι η Ζωντανή Βιβλιοθήκη μπορεί να λειτουργήσει ως ένα σπουδαίο παράδειγμα για το πως τα πράγματα θα μπορούσαν/θα έπρεπε να είναι.

Z.B.: Πρόσφατα ο Ευρωπαϊκός Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Thomas Hammarberg δημοσίευσε μια αναφορά που δείχνει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ευρώπη καταπατούνται ακόμα περισσότερο κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Λαμβάνοντας υπόψιν ότι στην Ελλάδα η οικονομική κρίση είχε σημαντικές επιπτώσεις στην κοινωνία μας, πιστεύετε οτι η Ζωντανή Βιβλιοθήκη μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της απορρέουσας διάκρισης και του ρατσισμού;

Ρ.Α.: Σίγουρα το εύχομαι. Εντούτοις, πρέπει να συνειδητοποιούμε ότι υπάρχουν ξεκάθαρα όρια και περιορισμοί στις ικανότητες της μεθοδολογίας. Τυπικά λέμε ότι οι σκεπτικιστές και ακόμα και εκείνοι που έχουν τελείως αντίθετες ιδέες μπορεί και να εμπνευσθούν από την επίσκεψη τους σε μια Ζωντανή Βιβλιοθήκη, αλλά άνθρωποι που είναι εξαιρετικά προκατειλημμένοι δεν είναι πολύ πιθανόν να αλλάξουν τις απόψεις τους από το δανεισμό ενός Ζωντανού Βιβλίου. Στην πραγματικότητα το πιθανότερο θα ήταν να μην μπουν καν στη διαδικασία να ζητήσουν ένα βιβλίο από το «ράφι». Έτσι για ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού αυτό που με ρωτάτε, ισχύει, αλλά πάντα θα υπάρχει μια μικρή ομάδα ανθρώπων οι οποίοι θέλουν/ χρειάζονται/ έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου ώστε να κατηγορούν άλλες ομάδες για τα δικά τους προβλήματα. Όπως συμβαίνει και εδώ στην Δανία, επαναθεσπίζουν τον έλεγχο των συνόρων παρά το σύμφωνο Σένγκεν. Οι πολιτικοί υποστηρίζουν ότι μεγάλο μέρος της εγκληματικότητας που βιώνουμε εδώ οφείλεται στους ανθρώπους που έρχονται από άλλες χώρες μέσω της συμφωνίας Σένγκεν για να διαπράξουν εγκλήματα. Προφανώς δεν έχουν καμία απόδειξη ότι αυτό είναι αληθινό γεγονός και ακόμα λιγότερες αποδείξεις ότι το να ξοδέψουν 50 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο θα επιφέρει οποιαδήποτε αλλαγή στις στατιστικές της εγκληματικότητας. Αλλά με κάποιο τρόπο η πλειοψηφία του Κοινοβουλίου έχει πειστεί ότι αυτός είναι ο τρόπος για να προσπαθήσουμε να λύσουμε αυτό το πρόβλημα. . Στην πραγματικότητα, η Δανία θα απομακρυνθεί όλο και περισσότερο από τον έξω κόσμο και την ίδια στιγμή οι άνθρωποι έξω θα βλέπουν όλο και πιο καθαρά πόσο ξενοφοβική γίνεται η Δανέζικη κοινωνία.

   
Το μόνο που μπορώ να ευχηθώ είναι ότι η αλλάγη της κυβέρνησης αργότερα αυτόν τον χρόνο μπορεί να βοηθήσει στο να αλλάξει αυτό, αλλά δεν είμαι τόσο βέβαιος πια για το ότι οι πολιτικοί στην πραγματικότητα δεν κάνουν άλλο από το να ''παίζουν'' με τους φόβους του πληθυσμού και έτσι να επωφελούνται από την επέκταση του ξενοφοβικού κράτους που έχει παρασύρει την χώρα τα τελευταία δέκα χρόνια.

 


Μοιραστείτε αυτή τη σελίδα...

Πρόσθετες πληροφορίες